“De hoge heren doen toch waar ze zin in hebben, onze mening is niet gevraagd”. Dat was vaak de kreet, die mijn ouders en de visite bij ons aan de keukentafel op de boerderij in Oldehove uitspraken. In die tijd misschien een logische reactie. Het dorp was verdeeld naar geloof of beroep. De voornaamste inwoners van het dorp zoals de burgemeester, schoolhoofd, huisarts, notaris of bankdirecteur wisten wel wat goed voor je was. Als boerenzoon begreep ik niet waarom deze groepen langs elkaar heen leefden. Horizontaal waren er groepen die niet met elkaar spraken zoals de gereformeerden en openbaren. En verticaal was er een kloof tussen de directeur aan de top en de arbeider op de werkvloer. Bij een dooddoener als: “Ze doen toch wel waar ze zin in hebben”, heb ik me nooit neer kunnen leggen. Daarom wilde ik deze verschillende werelden ontdekken. Zo heb ik mij ontwikkeld van huishoudschool tot universiteit en van krantenjongen tot wethouder. Van hoog tot laag, van links tot rechts heb ik met veel mensen samengewerkt. Hierdoor heb ik geleerd verbindingen te maken tussen mensen en organisaties waardoor kennis wordt gedeeld. Ik heb ontdekt dat mensen open staan voor elkaar en dat kennisdeling leidt tot andere oplossingen.

Op een morgen in september 2014 rond 5 uur kon ik de slaap niet meer vatten. Ik liep al een tijd met het idee rond om een oude boerderij van de gemeente om te bouwen naar een Innovatieboerderij. En de Gebiedscoöperatie Westerkwartier, waarover ik straks meer ga vertellen, zou hier dan in kunnen. Dit idee heb ik dezelfde dag met het college besproken en ze zagen dit wel zitten. Vervolgens heb ik dit verder uitgewerkt in een ondernemingsplan. En ook het bestuur van de gebiedscoöperatie kon zich vinden in het plan. Maar wat is het plan?

Ik neem jullie mee voor een rondleiding in 2018. Op loopafstand van het station Zuidhorn staat in de woonwijk Oostergast de prachtig verbouwde Innovatieboerderij uit 1657. Een goed bereikbare plek waar kennis en ervaring samenkomen en met elkaar worden gedeeld. Wat gebeurt hier? Wat kun je hier doen? Wie kom je er tegen?

Bij binnenkomst links de kenniswerkplaats. Studenten en docenten lopen hier naar binnen voor een overleg. Vandaag gaan ze het samen met ondernemers en inwoners hebben over voedsel. De mensen uit de regio vragen zich af waarom er zoveel voedsel naar het buitenland gaat en waarom dit niet meer lokaal wordt verkocht. Studenten hebben ontdekt dat er in de stad Groningen dagelijks 64.000 maaltijden worden gemaakt in de zorg- en onderwijsinstellingen. De benodigde ingrediënten hebben gemiddeld 3000 kilometer afgelegd en geen enkel regionaal product komt hierin terug. Verschillende ideeën komen in de kenniswerkplaats voorbij zoals een streekmarkt op het oude Suiker Unie terrein, streekwinkels in de stad en recreatieve verbindingen vanuit de stad naar lokale producenten.

Als we naar achteren lopen komen we in een leslokaal waar de les ‘Faciliteren kun je leren’ wordt gegeven. Hier leren medewerkers van traditionele organisaties hoe ze anders kunnen denken en doen. Dit is nodig omdat hun werkwijze niet meer past bij de samenleving waar inwoners veel meer zelf willen doen. De cursist leert om groepen te begeleiden in de zoektocht naar hun eigen vraagstelling en mogelijke oplossingen.

Naast het leslokaal is de faciliteerruimte. De ruimte is zo ingericht dat er een goede sfeer hangt waarin de groep volop kan brainstormen. Onder begeleiding van een gediplomeerde facilitator is deze groep bezig met het thema zorg. Dorpsbewoners hebben het plan opgevat om nog meer voor elkaar te zorgen zodat mensen langer in het dorp blijven wonen. Hiervoor willen ze het dorpshuis, de voormalige basisschool en het oude bankgebouw gebruiken. Mensen vanuit dorpsbelangen, de huisarts, zorgaanbieder, welzijnsstichting, onderwijs en de gemeente werken hierin samen. De groep wil graag een project om een zorgcoöperatie op te richten.

Loop met me mee de trap op. Bovenin de Innovatieboerderij zit het projectontwikkelbureau waar ze met dit project wel raad weten. Innovatiemakelaars en projectleiders schrijven projectplannen en weten de juiste kanalen te vinden om het project te financieren.

En zodra een project is goedgekeurd gaat het voor uitvoering de regio in. Hier wordt vanuit verschillendewerkschuren de projecten aangestuurd. Zo is er al een werkschuur bezig in het zuidelijk Westerkwartier waar Staatsbosbeheer, landschapsbeheer, agrarische natuurverenigingen en mensen met een verstandelijke beperking de houtsingels snoeien. Voor deze laatste groep is dit een leuke dagbesteding en voor de grondeigenaren een goede manier om het landschap mooi te houden. Het gesnoeide hout gaat naar de houtkachel in het dorp waarmee het zwembad en de sporthal worden verwarmd. In de Innovatieboerderij is het een drukte van belang.

En bij binnenkomst rechts is het lokaal loket van het Plattelandshuis. Zojuist kwam er een ondernemer bij het loket met de vraag: “Ik wil graag glasvezel internet aanleggen op het bedrijventerrein. Hoe pak ik dit aan?” De deskundige loketmedewerker geeft advies en informatie waar hij met deze vraag het beste terecht kan.

Maar het is nog geen 2018. Dit is een schets van de toekomst. Het is nu 2015. Het is de bedoeling dat deGebiedscoöperatie Westerkwartier uiteindelijk verhuisd naar de Innovatieboerderij in Zuidhorn. Maar voordat deze is gerenoveerd hebben zij alvast als uitvalsbasis een leeg kantoorpand aan de Industrieweg (bedrijventerrein Mokkenburg) en de voormalige basisschool De Molshoop in het nabijgelegen Noordhorn.

Maar wat is nu eigenlijk de Gebiedscoöperatie Westerkwartier?
Vanaf 2011 heb ik hier met anderen aan mogen meebouwen. Zes grote organisaties (drie agrarische natuurverenigingen, Staatbosbeheer, Landschapsbeheer Groningen en de regionale mbo-onderwijsinstelling Terra) hebben de Gebiedscoöperatie Westerkwartier in 2013 opgericht. De ruim 450 ondernemers zetten zich in voor behoud en ontwikkeling van het Westerkwartier. Zij ontwikkelen duurzame projecten en voeren die samen uit. Daarbij worden zij ondersteund door de betrokken gemeenten in het Westerkwartier, de provincie Groningen, het Waterschap Noorderzijlvest en de ministeries van EZ en OCW.

De renovatie en inrichting van de Innovatieboerderij in Zuidhorn is nog een project op zich. In samenwerking met de gemeente Zuidhorn wordt dit project vanuit het nabijgelegen Noordhorn aangestuurd. Op het bedrijventerrein Mokkenburg is de Kenniswerkplaats en het Plattelandshuis Westerkwartier gevestigd. In de voormalige basisschool de Molshoop in Noordhorn is het projectontwikkelbureau met faciliteerruimten. In de Molshoop is een lokale ondernemer een LEGO®Education Innovation Studio (LEIS) gestart. Het is prachtig om te zien hoe kinderen en volwassenen de meest slimme modellen van LEGO® bouwen. Nooit geweten dat je LEGO zo veelzijdig in kunt zetten. Het is fantastisch leerzaam materiaal om mee te werken. Jong en oud leert op deze wijze inzichtelijk te denken en doen.

Nog een nieuwigheid. Elke laatste vrijdagmiddag van de maand is er in de Molshoop een innovatiecafé waar mensen ideeën uitwisselen.

De innovatieve verbindingen voor een mooi en vitaal Westerkwartier zijn met deze nieuwe coöperatie in basis aanwezig. De gebiedscoöperatie zoekt leden en inspirators die hieraan willen meebouwen.